Bark, staw barkowy, ramię… w rzeczywistości mówimy o tzw. kompleksie barkowym. Składa się on z czterech osobnych stawów. Część specjalistów dodaje także połączenie łopatki z kręgosłupem jako piąty element. Oznacza to, że bark nie jest pojedynczym stawem, lecz złożonym układem struktur.
To bardzo skomplikowany mechanizm. Wynika to zarówno z jego złożonej budowy anatomicznej, jak i z silnej zależności od innych struktur ciała. Właśnie dlatego przyczyny bólu barku nie zawsze są oczywiste i często wykraczają poza sam staw ramienny.
Ból barku – potencjalne przyczyny
Ból barku najczęściej pojawia się podczas odwodzenia ręki oraz unoszenia jej ponad głowę. Osoby trenujące na siłowni odczuwają go często w trakcie lub po wyciskaniu na ławce, wyciskaniu nad głowę czy podczas pompek.
Oczywiście uraz stawu barkowego może bezpośrednio wywołać lokalny ból. Jednak w przypadku tzw. niespecyficznego bólu barku, który pojawia się samoistnie, przyczyna może leżeć w zupełnie innym obszarze ciała. W takiej sytuacji bark jedynie „odbiera” sygnał bólowy, a nie stanowi jego pierwotnego źródła.
Ból barku a rola przepony i wątroby
Podrażniona przepona nie boli w swoim miejscu. Zamiast tego wysyła ból w odległe rejony ciała. Ponieważ przepona sąsiaduje z wątrobą, każde podrażnienie wątroby może wpływać na jej napięcie. Następnie nerw przeponowy przewodzi impuls bólowy do segmentów szyjnych kręgosłupa C3–C5.
Na tym samym poziomie wychodzą włókna czuciowe unerwiające skórę barku. W efekcie pacjent odczuwa rozlany, trudny do zlokalizowania ból barku. Co więcej, podobny mechanizm mogą wywoływać inne narządy położone w pobliżu przepony, takie jak żołądek, śledziona, trzustka czy woreczek żółciowy. W takich przypadkach mówimy o bólu rzutowanym w okolicy barku.
Ból barku a emocje – bark zamrożony
W medycynie funkcjonuje pojęcie „bark zamrożony” (Frozen shoulder). Oznacza ono zarostowe zapalenie torebki stawowej. Termin ten opisuje stan kliniczny, ale nie wskazuje jednoznacznej przyczyny.
Badania pokazują zależność między cechami osobowości a występowaniem tego schorzenia. Wskazuje to na związek między czynnikami psychicznymi a somatycznymi. Kobiety w wieku 40–50 lat chorują częściej. Wiele z nich zgłasza wystąpienie objawów w okresie okołomenopauzalnym, w trakcie menopauzy lub podczas rozpoczęcia bądź zakończenia hormonalnej terapii zastępczej.
Ból barku – zależności anatomiczne i biomechaniczne
Staw ramienno-łopatkowy działa prawidłowo tylko wtedy, gdy współpracują ze sobą struktury bierne i dynamiczne. Bark posiada największy zakres ruchu spośród wszystkich stawów w ciele. Jednocześnie ta mobilność wymaga precyzyjnej kontroli stabilizacyjnej.
Mięśnie, więzadła i torebka stawowa zapewniają podstawową stabilność. Jednak sprawne działanie barku zależy także od pracy łopatki, obojczyka oraz odcinka szyjnego i piersiowego kręgosłupa. Wszystkie te elementy muszą działać synchronicznie. Jeśli którykolwiek z nich ulegnie zaburzeniu, na przykład w wyniku urazu, cały kompleks barkowy zaczyna pracować nieprawidłowo, co może prowadzić do bólu barku i ograniczenia ruchu.